Wstecz
Prawo budowlane 23.09.2022

[Prawo budowlane] Czym jest FIDIC? – istotne informacje o warunkach kontraktowych w prawie budowlanym.

Jest to bardzo często zadawane pytanie w praktyce: „Czym jest ten FIDIC”, jakie są konsekwencje zwarcia umowy w oparciu o FIDIC?

FIDIC to warunki kontraktowe opracowane, które po raz pierwszy zostały opublikowane w 1957 roku przez Międzynarodową Federację Inżynierów Konsultantów (FIDIC), które powszechnie, globalnie stosowane, również w Polsce. Obecnie stosowane są warunki kontraktowe FIDIC z 12 czerwca 2022 r.

Z prawniczego i praktycznego punktu widzenia, najistotniejsza jest kwestia stosowania warunków kontraktowych jako źródła prawa budowlanego przy sądowej wykładni warunków kontraktowych FIDIC.

Warunki kontraktowe FIDIC podzielone są ze względu na rodzaje wzorców umownych i ich przeznaczenie, na książki w różnych kolorach, i tak:

Czerwona Książka FIDIC (Red Book FIDIC) - określa warunki kontraktowe dla budowy w zakresie robót inżynieryjno-budowlanych i projektowych przez zamawiającego, co oznacza, że wykonawca realizuje roboty budowlane na podstawie projektu dostarczonego przez zamawiającego (inwestora), co nie wyłącza sytuacji, że roboty będą obejmować pewne elementy prac projektowych;

Żółta Książka FIDIC (Yellow Book FIDIC) - określa warunki kontraktowe dla urządzeń elektrycznych, mechanicznych oraz projektowania i robót budowlanych lub inżynieryjnych, co oznacza, ze wykonawca projektuje i dostarcza urządzenia, a także inne roboty zgodnie z wymaganiami zamawiającego (inwestora); 

Zielona Książka FIDIC (Green Book FIDIC) - określa warunki robót budowlanych i inżynieryjnych dla inwestycji o niewielkiej wartości do 500.000,00 euro, Jako taki przeznaczony jest do stosowania przy realizacji prostych i powtarzalnych inwestycji, realizowanych w krótkim czasie, które nie wymagają ścisłej regulacji; 

Srebrna Książka FIDIC (Silver Book FIDIC) - określa warunki realizacji w formule EPC, czyli tzw. realizacji robót "pod klucz". Warunki te są przeznaczone dla realizacji kompleksowych inwestycji, które wymagają wysokiego stopnia pewności co do ostatecznej ceny i terminu realizacji (zakończenia) inwestycji. Wykonawca przy realizacji inwestycji w trybie EPC, ponosi całkowitą odpowiedzialność za roboty budowlane (wykonawstwo) oraz prace projektowe. Zamawiający (inwestor) w trybie realizacji inwestycji jako EPC ponosi odpowiedzialność z niewielkim zakresie.  

 

Zielona Książka FIDIC

 

Warunki kontraktowe FIDIC w umowach budowlanych

Warunki kontraktowe FIDIC to powszechnie uznane międzynarodowe standardy - wzorce kontraktowe umów o prace projektowe oraz o roboty budowlane - opracowywane przez Międzynarodową Federację Inżynierów Konsultantów FIDIC (Fédération Internationale des Ingénieurs-Conseils), których członkiem jest również jest polskie Stowarzyszenie Inżynierów, Doradców i Rzeczoznawców. FIDIC opisują przebieg inwestycji budowlanych opartych na wzajemnych obowiązkach i relacjach zamawiającego jako inwestora oraz wykonawcy jako realizującego budowę, jak i inżyniera kontraktu jako administratora przedsięwzięcia. W przypadku przyjęcia dla realizacji kontraktu warunków FIDIC oraz warunków szczegółowych, FIDIC stają się integralną częścią tej umowy, a ich postanowienia stają się wiążące dla wszystkich stron, tj. zamawiającego - inwestora oraz wykonawcy. Tym samym dla oceny czy zamówienie zostało wykonane w sposób prawidłowy należy stosować - w zakresie braku sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa krajowego - klauzule warunków kontraktowych FIDIC (zob. wyrok SN z dnia 13 września 2017 r., w sprawie pod sygn. akt IV CSK 578/16, publ. OSP z 2019 r., nr 1 poz. 2). .

Należy przy tym pamięć, iż przyjęcie warunków kontaktowych FIDIC jako stosowanych przy wykonywaniu umowy następuje na podstawie zasady swobody umów uregulowanej w treści art. 3531 Kodeksu cywilnego przeniosły.

Warunki kontraktowe FIDIC w żadnym przypadku nie mogą być traktowane jako mające walor norm prawa międzynarodowego. Oznacza to, że wykładnia zamieszczonych w nich postanowień, włączonych do treści wiążącej strony umowy, jest dokonywana zgodnie z regułami wykładni prawa dla umowy. Oznacza to, że przypadku stosowania prawa polskiego, umowa będzie interpretowana według oświadczeń woli i postanowień umowy, określonymi w art. 56 oraz 65 § 1 i 2 k.c. (zob. wyrok SM z dnia 19 marca 2015 r. w sprawie pod sygn. akt IV CSK 443/14, publ. w SIP Lex pod nr 1656288).

Zakres regulacji warunków kontraktowych FIDIC

Warunki kontraktowe FIDIC regulują takie kwestie związane z umową jak:

  • przedmiot i zakres umowy,
  • strony umowy (inwestora i wykonawcy),
  • kolejność pierwszeństwa dokumentów,
  • możliwość dokonania cesji umowy,
  • poufność warunków umowy,
  • obowiązki i uprawnienia inżyniera oraz zmianę osoby inżyniera, 
  • zabezpieczenie wykonania umowy,
  • wykonanie robót (zabezpieczenie, rozpoczęcie robót, zakończenie robót, opóźnienie i wstrzymanie robót),
  • odpowiedzialność za wady,
  • ustalenie ceny kontraktowej lub jej korekta y i zmiany,
  • sposób zapłaty i zaliczki,
  • ubezpieczenia,
  • ograniczenia odpowiedzialności odszkodowawczej,
  • rozstrzyganie sporów.

Jakie klauzule zawierają warunki kontraktowe FIDIC?

Warunki kontraktowe FIDIC regulując stosunki związane z inwestycjami budowlanymi, zawierają takie klauzule jak:

  1. Postanowienia ogólne
  2. Zamawiający,
  3. Inżynier
  4. Wykonawca
  5. Wyznaczeni podwykonawcy (Czerwona Książka FIDIC) / Projektowanie (Żółłta Książka FIDIC)
  6. Kadra i robotnicy
  7. Urządzenia, materiały i wykonastwo
  8. Rozpoczęcie, opóźnienia i zawieszenie
  9. Próby końcowe
  10. Przejecie przez Zamawiającego (Inwestora)
  11. Odpowiedzialność za wady
  12. Obmiary i wycena / Próby eksploatacyjne (Żółta Książka FIDIC)
  13. Zmiany i korekty
  14. Cena kontraktowa i warunki płatności
  15. Rozwiązanie kontraktu przez Zamawiającego (Inwestora)
  16. Zawieszenie i wypowiedzenie kontraktu przez Wykonawcę
  17. Ryzyko i odpowiedzialność
  18. Ubezpieczenie
  19. Siła wyższa (vis major)
  20. roszczenia, spory, arbitraż

Podstawowe definicje warunków kontraktowych FIDIC

  • Kontrakt - to akt umowy wraz z takimi dokumentami jak: List Zatwierdzający, Oferta Ogólne Warunki  Kontraktowe FIDIC, Specyfikacja inwestycji, Rysunki, Wykazy, oraz inne dokumenty lub propozycje w zależności od wybranego trybu realizacji inwestycji (np. w przypadku Żółtych warunków FIDIC zawarte w Kontrakcie będą również propozycje projektowe wykonawcy);
  • List Zatwierdzający - list w którym Zamawiający (Inwestor) formalnie przyjmuje (zatwierdza) ofertę przedstawioną przez wykonawcę; 
  • Wymagania Zamawiającego (Inwestora) - dokument stanowiący integralną część kontrakty, w którym został ustalony cel, zakres, projekt i inne kryteria techniczne robót budowlanych;
  • Zabezpieczenie wykonania - zabezpieczenie dokonane zgodnie z klauzulą 4.2.;
  • Kwota warunkowa - kwota określona w Kontrakcie jako kwota tymczasowa, przeznaczona na zapłatę za część robót lub dostarczenie urządzeń, materiałów budowlanych, czy usług zgodnie z klauzulą 13.5.;
  • Kwota zatrzymana - kwoty zatrzymane przez Zamawiającego (inwestora) zgodnie z klauzulą 14.3. lub wypłaconych zgodnie z klauzulą 14.9.;
  • Podwykonawca - to każda osoba, w tym następca prawny takiej osoby, która została wymieniona w Kontrakcie jako podwykonawca lub wyznaczona jako podwykonawca do wykonywania części robót.

Interpretacja postanowień warunków kontraktowych FIDIC

Dyrektywy interpretacyjne wykładni oświadczeń woli zawarte w art. 65 k.c. odnoszą się zarówno do wszystkich kategorii czynności prawnych (§ 1), jak i wyłącznie do umów (§ 2 k.c.). Konsekwencją tego unormowania jest konieczność dokonania wykładni umów na trzech poziomach, tj. ustalenia literalnego brzmienia umowy, ustalenia treści oświadczeń woli przy zastosowaniu reguł określonych w art. 65 § 1 k.c. oraz ustalenie sensu złożonych oświadczeń woli poprzez odwołanie się do zgodnego zamiaru stron i celu umowy.

Wątpliwości interpretacyjne, które nie dają się usunąć w drodze ogólnych dyrektyw wykładni oświadczeń woli, powinny być rozstrzygnięte na niekorzyść strony, która zredagowała tekst je wywołujący (in dubio contra proferentem). Ryzyko nie dających się usunąć w drodze ogólnych dyrektyw wykładni oświadczeń woli niejasności tekstu umowy powinna ponieść ta strona, która tekst zredagowała (zob. wyrok SN z dnia 29 kwietnia 2016 r. w sprawie pod sygn. akt I CSK 306/15, publ. w SIP Lex pod nr 2032362).

Spory wynikające z umów do których stosuje się warunki FIDIC

Klauzula 20 warunków kontraktowych FIDIC reguluje postępowanie dotyczące rozwiązywania sporów i arbitrażu. Zgodnie z tą klauzulą, spory w pierwszej kolejności rozpoznawane są przez powołany przez strony Komitet Menedżerski (ang. Comittee of Senior Executives – CSE) lub w arbitrażu.

Należy, przy tym pamiętać, że CSE (ang. Comittee of Senior Executives), jako komisja rozjemcza, nie ma statusu sądu polubownego (zob. wyrok SN z dnia 12 stycznia 2012 r. w sprawie pod sygn. akt IV CSK 219/11, publ. w  w SIP Lex pod nr 1130303).

Rozstrzygniecie sporu wynikajacego z umowy zwartej na warukach kontraktowych FIDIC przez Sąd Powszechny

Niemniej, należy pamiętać, że każda, ze stron umowy zawartej w oparciu o warunki kontraktowe FIDIC, która zastrzega zapis na sąd polubowny i udział mediatorów w razie problemów z ich ustanowieniem ma prawo przekazania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd. Tak więc, spory rozpatrywane w pierwszej kolejności powinny być zgodnie z warunkami kontraktowymi FIDIC przez powołany Komitet Menedżerski (CSE), zwany również Komisją Rozjemstwa w sporach, a w przypadku braku zgody co do jej decyzji każda ze stron może kierować spór na drogę postępowania sądowego.

Przy zawieraniu umów na warunkach kontraktowych FIDIC, podobnie jak przy innych umowach zawieranych według prawa polskiego, należy pamiętać, że przy interpretacji postanowień umownych, celem wykładni jest ustalenie rzeczywistej treści zawartej umowy, a nie zmiana jej postanowień. Pamiętać przy tym należy, że warunki kontraktowe FIDIC stanowią integralną cześć zawartej umowy, co wiąże się z określoną treści umowy, która reguluje prawa i obowiązku stron (zob. m.in. wyrok SN z dnia 27 września 2013 r. w sprawie pod sygn. akt I CSK 748/12, publ. w OSNC z 2014 r. Nr 6, poz. 67).


Potrzebujesz pomocy prawnika z zakresu prawa budowlanego?
Poznaj naszą ofertę dla branży budowlanej i skontaktuj się z nami!

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz
Prawo spadkowe 10.06.2024
[Inheritance law] Pursuing inheritance rights in Poland. Legal advice in personal matters.

Inheritance proceedings in Poland are a legal process that aims to regulate the issue of inheritance of property after a deceased person. This procedure is necessary to determine who is entitled to the inheritance and what parts of the estate they are entitled to. This process can be complicated, especially when different forms of assets, debts or disputes between heirs are involved. It is worth using the help of a lawyer specializing in inheritance law to make sure that all formalities will be completed in accordance with the regulations and the rights of the heirs will be properly secured. Using professional legal assistance is particularly important when the case concerns large assets, many heirs or complex legal issues. A lawyer will help not only in the inheritance proceedings themselves, but also in the division of property, which is the next step after confirming the inheritance. legal advisor Gdynia Gdańsk Sopot Maritime Voivodeship Poolska attorney Polish law firm inheritance cases Poland Gdańsk Gdynia legal advice Poland lawyer Gdańsk Gdynia, court lawyer private matters Gdańsk Gdynia division of property legal advisor Gdynia Gdańsk Tricity Polish legal representation before the Polish court Poland Gdansk Gdynia Lawyer, Legal Advisor, Attorney - Specialist in Inheritance Law and Property Matters Entry A specialist in inheritance law and property matters is a lawyer who has advanced knowledge and experience in the field of inheritance, division of property, wills and other issues related to the deceased's estate. This type of specialist may act as a legal advisor or attorney, offering comprehensive legal assistance both in court proceedings and as part of pre-trial counseling. Choosing the right professional is crucial for the proper conduct of inheritance proceedings and the protection of the client's interests. Lawyer Lawyer is a general term that refers to a person who has completed law school and is knowledgeable in various areas of law. A lawyer may specialize in various branches of law, including inheritance and property law. A lawyer specializing in these areas has analytical skills, knowledge of regulations and negotiation skills that are necessary to effectively handle inheritance matters. Although a lawyer can offer legal advice, it is necessary to hold the title of solicitor or barrister to represent clients in court. Legal Counsel A legal advisor is a person who has completed legal advisor training and passed the legal advisor exam, which entitles him or her to provide legal assistance to the full extent, including representing clients before courts and offices. A legal advisor specializing in inheritance law and property matters offers a wide range of services, such as preparing wills, inheritance advice, conducting negotiations between heirs and representing clients in court and administrative proceedings. A legal advisor can also conduct mediation, helping the parties reach an agreement without the need for a lengthy court process. Advocate A lawyer is a lawyer who has completed his legal training and passed the bar exam, which authorizes him to practice as a lawyer and represent clients in all types of cases, including criminal, civil, administrative and family cases. A lawyer specializing in inheritance and property law has in-depth knowledge of court procedures and legal provisions regarding inheritance and division of property. A lawyer can represent clients in court, prepare and review contracts and legal documents, as well as advise on issues related to tax optimization of inheritance assets. Specialization in Inheritance and Property Law A lawyer, legal adviser or attorney specializing in inheritance law and property matters deals with a wide range of issues related to inheritance and management of property after the death of the testator. His services include: Preparing and reviewing wills: Assistance in creating wills in accordance with applicable regulations, advice on optimal will solutions, securing the interests of heirs. Consulting in the field of inheritance: Analysis of the client's legal situation, advice in choosing the most advantageous forms of inheritance, explaining the regulations regarding statutory and testamentary inheritance. Conducting inheritance proceedings: Representing clients before courts in cases regarding the declaration of inheritance, division of inheritance, invalidation of a will, declaring an heir unworthy of inheritance. Negotiations and mediations: Conducting negotiations between heirs in order to reach an agreement on the division of property, conducting mediation in disputes. Tax optimization: Consulting in the field of tax optimization related to inheritance and management of inheritance assets, assistance in avoiding unfavorable tax consequences. www.adviser.law/en/ Using the services of a lawyer, legal advisor or attorney specializing in inheritance law and property matters is a key step in the inheritance process. Professional legal assistance ensures not only compliance with applicable regulations, but also protection of the client's interests and effective management of inheritance assets. This type of specialist has the knowledge, experience and skills necessary to handle even the most complicated inheritance cases, which allows you to avoid many legal and formal problems. Legal services in personal matters of natural persons Legal services for individuals include a wide range of support and advice on legal issues that may affect everyday life. Lawyers specializing in this field help clients in family, inheritance and property matters, as well as in civil disputes. Professional assistance from a lawyer ensures not only compliance with applicable regulations, but also protection of clients' rights and interests in various life situations. Inheritance law Under inheritance law, lawyers offer comprehensive services related to inheritance and property management after the testator's death. The most important services include: Preparation of wills: Advice on the preparation of wills so that they are legal and effectively protect the interests of heirs. Inheritance proceedings: Representation of clients in court in cases regarding the declaration of inheritance, division of inheritance, invalidation of a will or recognition of an heir as unworthy. Division of inheritance assets: Advice and assistance in the division of assets between heirs, negotiations and mediation in the event of disputes. Tax optimization: Advice on minimizing tax burdens related to inheritance of property. Civil Law Lawyers specializing in civil law help individuals in a wide range of matters related to civil rights and obligations. They offer support in: Agreements and contracts: Preparing, reviewing and negotiating civil law contracts, such as lease, sale, loan, donation or mandate contracts. Protection of personal rights: Representation in matters concerning violation of personal rights, such as good name, privacy or image, as well as in disputes for compensation for such violations. Litigation: Representation in court proceedings involving a variety of civil disputes, including claims for damages, contractual obligations, debt collection claims and property rights matters. Property Law Legal services in the field of property law include advice and legal assistance in matters related to property ownership and management. Lawyers offer support in: Real estate: Advice on purchase, sale, rental and lease transactions of real estate, assistance in matters related to establishing mortgages, analysis of the legal status of real estate and court disputes regarding ownership. Property law: Representation in matters relating to property rights, such as easements, usufruct, pledges and protection of possession. Division of joint property: Assistance in the division of joint property after divorce or separation, advice on the optimal financial and property solution for clients. Summary Legal services for individuals include a wide range of support in personal, family, inheritance, civil and property matters. Specialist assistance from a lawyer ensures the protection of clients' rights and interests and compliance of activities with applicable law. Thanks to professional advice and representation, individuals can effectively manage their legal affairs, avoid mistakes and minimize legal risk. It is worth using the services of an experienced lawyer to be sure that all legal matters will be handled reliably and professionally.

Czytaj dalej