Dyrektywa AML

Termin implementacji został określony na 10 stycznia 2020r. Obecnie procedowany projekt ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz niektórych innych ustaw z dnia 4 marca 2020 r., zawiera szereg istotnych zmian dla podmiotów uczestniczących w obrocie gospodarczym, związanych bezpośrednio z tzw. CRBR – Centralnym Rejestrem Beneficjentów Rzeczywistych. CRBR to rządowa baza danych, w której gromadzone są informacje na temat tzw. beneficjentów rzeczywistych. Brak wpisu lub błędny wpis do CRBR zagrożony jest karą do 1.000.000,00 zł. W kontekście tak dużej odpowiedzialności finansowej, wprowadzane zmiany są o tyle istotne, że poszerzają katalog
podmiotów obowiązanych do składania wpisu do rejestru, a także rozszerzają definicję samego „beneficjenta rzeczywistego”.

Beneficjent rzeczywisty
Doprecyzowano pojęcie beneficjenta rzeczywistego w przypadku trustu. W projekcie jest to:

• założyciel,
• powiernik,
• nadzorca, jeżeli został ustanowiony,
• beneficjent – lub w przypadku, gdy osoby fizyczne czerpiące korzyści z danego trustu nie zostały jeszcze określone – grupa osób, w których głównym interesie powstał lub działa trust,
• inna osoba sprawująca kontrolę nad trustem,
• inna osoba fizyczna o uprawnieniach lub obowiązkach równoważnych do określonych powyżej.
• Instytucje obowiązane
• Projektowane regulacje doprecyzowują listę instytucji obowiązanych - do stosowania samej ustawy.

biegli rewidenci, zewnętrzni księgowi i doradcy podatkowi oraz jakakolwiek inna osoba, które zobowiązuje się udzielić, bezpośrednio lub za pośrednictwem innych osób, z którymi ta inna osoba jest powiązana, pomocy materialnej, wsparcia lub porad w sprawach podatkowych w ramach podstawowej działalności gospodarczej lub zawodowej,
przedsiębiorcy prowadzący działalność polegającą na obrocie lub pośrednictwie w obrocie dziełami sztuki, przedmiotami kolekcjonerskimi oraz antykami, w tym gdy działalność taka jest prowadzona w galeriach sztuki lub domach aukcyjnych, a także przechowywaniu, obrocie lub pośrednictwie w obrocie ww. towarami - gdy działalność taka jest prowadzona z wykorzystaniem wolnego portu, rozumianego jako
strefa lub pomieszczenie, na obszarze których towary są traktowane jako nieznajdujące się na obszarze celnym państw członkowskich lub państw trzecich, w tym z wykorzystaniem wolnego obszaru celnego (w zakresie transakcji o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy klika operacji, które wydają się być ze sobą powiązane).
Ponadto, katalog obowiązanych do zgłaszania informacji o swoich beneficjentach
rzeczywistych i ich aktualizacji w CRBR rozszerzyć ma się o:

trusty, których powiernicy lub osoby zajmujące stanowiska równoważne:
a) mają miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium RP, lub
b) nawiązują stosunki gospodarcze lub nabywają nieruchomość na terytorium RP, w imieniu lub na rzecz trustu,
spółki partnerskie,
europejskie zgrupowania interesów gospodarczych,
spółki europejskie,
spółdzielnie,
spółdzielnie europejskie,
stowarzyszenia podlegające wpisowi do KRS,
fundacje

Głównym celem istnienia Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych jest
przeciwdziałanie praniu pieniędzy (czyn z art. 299 Kodeksu karnego) i finansowaniu
terroryzmu (czyn z art. 165a Kodeksu karnego). Poprzez obowiązek wpisu do rejestru,
utrudnione ma być ukrycie działalności przestępczej w skomplikowanych powiązaniach
struktur spółek oraz grup kapitałowych. Ocena ryzyka prania pieniędzy i finansowania
terroryzmu jest dokonywana przez instytucje obowiązane nie tylko przy nawiązywaniu
współpracy z danym podmiotem, ale także przez cały okres trwania relacji pomiędzy danym podmiotem a instytucją obowiązaną – powinna być na bieżąco aktualizowana.
W przypadku podejrzenia procederu prania pieniędzy instytucja taka jest zobligowana
do przekazania informacji do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF).
W przypadku jednak, gdy okoliczności sprawy wypełniają znamiona czynu z art. 299 Kodeksu karnego czy art. 165a Kodeksu karnego, instytucja obowiązana jest także do zawiadomienia prokuratury.

Zgodnie z treścią art. 299 karze podlega osoba, której działanie polega na tym, że obraca
(przyjmuje, posiada, używa, przekazuje lub wywozi za granicę, ukrywa, dokonuje transferu lub konwersji, pomaga w przenoszeniu własności lub posiadania) środkami płatniczymi, instrumentami finansowymi, papierami wartościowymi, wartościami dewizowymi, prawami majątkowymi lub innym mieniem ruchomym lub nieruchomościami, pochodzącymi z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego albo też podejmuje inne czynności, które mogą udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie ich przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, ich wykrycie, zajęcie albo orzeczenie przepadku. Karze podlega także osoba, która jest pracownikiem lub działa w imieniu lub na rzecz instytucji związanych z rynkiem
finansowym (banku, instytucji finansowej lub kredytowej lub innego podmiotu, na którym na podstawie przepisów prawa ciąży obowiązek rejestracji transakcji i osób dokonujących transakcji) przyjmuje, wbrew przepisom, środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, dokonuje ich transferu lub konwersji, lub przyjmuje je w innych okolicznościach wzbudzających uzasadnione podejrzenie, że pochodzą z przestępstwa.

Z kolei zaś przestępstwem z art. 165a określanym jako finansowanie terroryzmu jest
gromadzenie, przekazywanie lub oferowanie środków płatniczych, instrumentów finansowych, papierów wartościowych, wartości dewizowych, praw majątkowych lub innego mienia ruchomego lub nieruchomości w zamiarze sfinansowania przestępstwa o charakterze terrorystycznym. Karze podlega ponadto osoba, która udostępnia ww. mienie zorganizowanej grupie, związkowi, osobie biorącej udział w takiej grupie/związku, które mają zamiar popełnienia takiego przestępstwa.
Zatem jeśli instytucja obowiązana stwierdzi, że zachowanie ma charakter wyżej
wymienionych czynności, jest prawnie zobowiązana do zgłoszenia swoich obserwacji
odpowiednim organom. Warto w tym kontekście wspomnieć, że niezwłoczne
niezawiadomienie organów ścigania o przestępstwie jest karane na podstawie art. 240 Kodeksu karnego i grozi karą pozbawienia wolności do lat trzech. Wykonywanie obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu jest więc nie tylko istotne z punktu widzenia porządku publicznego czy bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, ale także z punktu widzenia przedsiębiorcy, ponieważ ich niewykonywanie lub wykonywanie nieodpowiednie jest zagrożone zarówno dotkliwymi sankcjami finansowymi, jak i odpowiedzialnością karną.

Stan prawny na dzień 30.04.2021 r.